همانطور که قبلاً اشاره کردیم، یک دمپر چرخشی با ایجاد مقاومت در برابر حرکت، به کاهش سرعت و کنترل حرکت یک محصول کمک میکند.
مقدار این مقاومت بسیار مهم است. برای یک میراگر چرخشی، این مقاومت چرخشی به صورت گشتاور میرایی بیان میشود.
فهرست مطالب
۱. چرا باید گشتاور را محاسبه کنیم؟
۳. کدام موقعیت باید برای محاسبه استفاده شود؟
بخش ۲. روشهای رایج محاسبه گشتاور
۱. روش ۱: محاسبه از روی نیروی بالابری
۲. روش ۲: محاسبه از روی وزن محصول و مرکز ثقل
بخش ۳. محاسبه گشتاور برای مکانیزمهای پیچیدهتر
۱. محاسبه گشتاور برای حرکت خطی با چرخ دنده شانهای و پینیون
۲. چگونه نسبت دنده، گشتاور در دمپر را تغییر میدهد
بخش ۱. منطق گشتاور پایه
۱. چرا باید گشتاور را محاسبه کنیم؟
قبل از انتخاب یک دمپر چرخشی، ابتدا باید بدانیم که کاربرد مورد نظر تقریباً به چه میزان گشتاور نیاز دارد.
میراگرهای چرخشی در محدوده گشتاورهای بسیار متفاوتی موجود هستند. برخی برای بارهای بسیار کوچک طراحی شدهاند، در حالی که برخی دیگر برای مکانیزمهای بسیار بزرگتر در نظر گرفته شدهاند.
بنابراین هدف اصلی محاسبه گشتاور، تعیین محدوده تقریبی گشتاوری است که باید بررسی کنیم.
برای مثال، اگر گشتاور مورد نیاز محاسبهشده حدود ۲ نیوتنمتر باشد، باید به جای محصولاتی با گشتاور ۰.۲ نیوتنمتر یا ۱۰ نیوتنمتر، به سراغ میراگرهایی در محدوده ۲ نیوتنمتر برویم.
در این مرحله، ما فقط محدوده گشتاور را محدود میکنیم. مدل دقیق دمپر بعداً مشخص خواهد شد.
۲. اصل اساسی گشتاور
رابطه اساسی این است:
گشتاور = نیرو × مسافت
به زبان ساده، گشتاور عمدتاً به دو چیز بستگی دارد:
نیرو چقدر بزرگ است؟
و
آن نیرو چقدر از محور فاصله دارد؟
الاکلنگ راهی آسان برای فهمیدن این موضوع است.
دو نفر را تصور کنید که در دو سوی یک الاکلنگ نشسته اند.
مرکز الاکلنگ، محور آن است.
وزن هر فرد نیرویی ایجاد میکند.
فاصله بین هر فرد و محور مرکزی، فاصله است.
اگر دو نفر وزن یکسانی داشته باشند، اما یک نفر دورتر از مرکز بنشیند، آن شخص گشتاور بیشتری تولید میکند.
اگر یک نفر سنگینتر باشد اما به مرکز نزدیکتر بنشیند، ممکن است دو طرف همچنان تعادل خود را حفظ کنند.
همین اصل در مورد درب نیز صدق میکند.
یک درب سنگینتر معمولاً گشتاور بیشتری تولید میکند.
اما حتی با همان وزن، درپوشی که مرکز ثقل آن از محور چرخان دورتر است، گشتاور بیشتری نیز تولید میکند.
بنابراین هنگام محاسبه گشتاور دمپر چرخشی، ما همیشه سعی میکنیم به دو سوال اساسی پاسخ دهیم:
نیرو چیست؟
فاصله مؤثر از آن نیرو تا محور چقدر است؟
روشهای محاسبه زیر، صرفاً روشهای مختلفی برای یافتن این دو مقدار هستند.
۳. کدام موقعیت باید برای محاسبه استفاده شود؟
قبل از محاسبه گشتاور، باید بدانیم که کدام موقعیت حاصلضرب را محاسبه میکنیم.
برای یک درب ساده که تحت نیروی جاذبه میچرخد، گشتاور با حرکت درب تغییر میکند.
وقتی درب تقریباً عمودی است، جاذبه اثر چرخشی نسبتاً کمی در اطراف محور دارد.
با حرکت درب به سمت موقعیت افقی، فاصله مؤثری که نیروی جاذبه در اطراف محور اعمال میکند، بزرگتر میشود، بنابراین گشتاور نیز افزایش مییابد.
در نزدیکی موقعیت افقی، گشتاور گرانشی معمولاً در حداکثر مقدار خود قرار دارد.
بنابراین، برای یک درب ساده که با نیروی جاذبه حرکت میکند، معمولاً هنگام تخمین حداکثر یا گشتاور مرجع برای انتخاب اولیه میراگر، از موقعیت افقی یا تقریباً افقی استفاده میشود.
این بدان معنا نیست که گشتاور در طول حرکت یکسان باقی میماند.
این فقط یک مقدار حداکثر یا مرجع مفید به ما میدهد.
اینکه گشتاور در طول حرکت کامل چگونه تغییر میکند، یک سوال جداگانه است که در ادامه به آن میپردازیم.تطبیق منحنی گشتاور.
بخش ۲. روشهای رایج محاسبه گشتاور
برای یک محصول چرخشی ساده که توسط نیروی جاذبه رانده میشود، دو روش معمول برای بدست آوردن نیروی مورد استفاده در محاسبه گشتاور وجود دارد.
تفاوت ساده است:
روش ۱ نیرو را مستقیماً اندازهگیری میکند.
روش ۲ نیرو را از وزن محصول محاسبه میکند.
هر دو روش بر اساس یک اصل بنا شدهاند:
گشتاور = نیرو × مسافت
۱. روش ۱: محاسبه از روی نیروی بالابری
اگر نیروی بالابری مستقیماً قابل اندازهگیری باشد، گشتاور را میتوان از رابطه زیر محاسبه کرد:
گشتاور = نیروی بالابری × فاصله از محور
در اینجا، نیروی بالابر، نیرویی است که برای نگه داشتن یا بلند کردن آهسته محصول در نقطه اندازهگیری مورد نیاز است.
فاصله، فاصله از محور تا نقطهای است که نیرو اندازهگیری میشود.
برای مثال، فرض کنید یک درب در نزدیکی موقعیت افقی قرار گرفته است.
نیروی بالابری که در انتهای درب اندازهگیری میشود:
۲ ن
فاصله از محور تا نقطه اندازهگیری برابر است با:
۰.۵ متر
سپس:
گشتاور = 2 نیوتن × 0.5 متر
گشتاور = ۱ نیوتن متر
نکته مهم این است که نیرو باید به آرامی اندازه گیری شود.
اگر درب به سرعت جابجا شود، شتاب و اینرسی میتوانند بر مقدار خوانده شده تأثیر بگذارند.
هدف در اینجا تخمین گشتاور ایجاد شده توسط مکانیزم است، نه نیروی مورد نیاز برای شتاب دادن سریع آن.
بنابراین این روش را میتوان به سادگی به صورت زیر درک کرد:
نیرو را اندازه بگیرید، فاصله را اندازه بگیرید و گشتاور را محاسبه کنید.
۲. روش ۲: محاسبه از روی وزن محصول و مرکز ثقل
اگر وزن محصول و مرکز ثقل آن مشخص باشد، گشتاور را میتوان بدون اندازهگیری مستقیم نیروی بالابری محاسبه کرد.
ابتدا جرم محصول به نیروی گرانشی تبدیل میشود.
سپس این نیرو در فاصلهی محور تا مرکز ثقل ضرب میشود.
برای یک درب افقی ساده:
گشتاور = m × g × L
کجا:
m = جرم محصول
g = شتاب گرانشی
L = فاصله از محور تا مرکز ثقل
برای مثال، فرض کنید:
جرم محصول = ۲ کیلوگرم
فاصله از محور تا مرکز ثقل = 0.2 متر
نیروی گرانش تقریباً برابر است با:
۲ × ۹.۸۱ = ۱۹.۶۲ نیوتن
بنابراین:
گشتاور = ۱۹.۶۲ × ۰.۲
گشتاور ≈ ۳.۹۲ نیوتن متر
نکته مهم در اینجا مرکز ثقل است.
مرکز ثقل نقطهای است که میتوان وزن محصول را در آن اعمال کرد. موقعیت آن به شکل و توزیع وزن محصول بستگی دارد.
برای یک محصول ساده با شکل منظم و توزیع وزن یکنواخت، مرکز ثقل معمولاً نزدیک به مرکز هندسی آن است.
برای یک محصول پیچیدهتر با شکل نامنظم یا توزیع وزن ناهموار، مرکز ثقل ممکن است به سمت سنگینتر تغییر مکان دهد. در این حالت، میتوان از دادههای CAD یا اندازهگیریهای واقعی محصول برای تعیین موقعیت آن استفاده کرد.
بنابراین، فاصله مورد استفاده در محاسبه گشتاور، به طور خودکار طول کامل درب نیست.
این فاصله از محور تا مرکز ثقل است.
بنابراین روش ۲ را میتوان به سادگی به صورت زیر درک کرد:
نیروی گرانش را محاسبه کنید، محل اثر نیرو را پیدا کنید، فاصله از محور تا آن نقطه را اندازه بگیرید و سپس گشتاور را محاسبه کنید.
بنابراین، روش ۱ و روش ۲ بر دو اصل فیزیکی متفاوت مبتنی نیستند.
آنها صرفاً دو روش مختلف برای بدست آوردن نیروی مورد استفاده در محاسبه گشتاور یکسان هستند.
بخش ۳. محاسبه گشتاور برای مکانیزمهای پیچیدهتر
دو روش فوق برای محصولات سادهای که تحت نیروی جاذبه به دور یک محور میچرخند، به خوبی کار میکنند.
اما بسیاری از کاربردهای دمپر چرخشی به این سادگی نیستند.
برخی از محصولات در یک خط مستقیم حرکت میکنند.
برخی از چرخدندهها بین محصول و میراگر استفاده میکنند.
برخی دیگر توسط فنرها یا چندین نیرو به طور همزمان هدایت میشوند.
همان اصل اساسی گشتاور هنوز هم اعمال میشود، اما باید با دقت بیشتری به نحوه انتقال نیرو به دمپر چرخشی نگاه کنیم.
۱. محاسبه گشتاور برای حرکت خطی با چرخ دنده شانهای و پینیون
یک دمپر چرخشی همچنین میتواند محصولی را که در یک خط مستقیم حرکت میکند، کنترل کند.
یک مکانیسم رایج این است:
حرکت خطی → رک → پینیون → دمپر چرخشی
خود محصول به صورت خطی حرکت میکند، اما چرخ دنده، پینیون را میچرخاند و پینیون، دمپر را میچرخاند.
در این حالت، نیروی خطی باید به گشتاور چرخشی تبدیل شود.
رابطه اساسی این است:
گشتاور = نیروی خطی × شعاع پینیون
برای مثال، اگر باری تحت وزن خود به صورت عمودی به سمت پایین حرکت کند، نیروی محرکه را میتوان از رابطه زیر تخمین زد:
F = m × g
سپس:
گشتاور = m × g × r
که در آن r شعاع مؤثر پینیون است.
باز هم، اصل اساسی تغییر نکرده است.
هنوز هم هست:
نیرو × فاصله
تفاوت این است که فاصله مربوطه اکنون شعاع پینیون است، نه فاصله از محور درب تا مرکز ثقل آن.
۲. چگونه نسبت دنده، گشتاور در دمپر را تغییر میدهد
گاهی اوقات دمپر چرخشی مستقیماً روی محور محصول نصب نمیشود.
در عوض، حرکت از طریق چرخ دنده ها منتقل می شود.
برای مثال:
شفت محصول → چرخ دنده → چرخ دنده دمپر → دمپر چرخشی
در این مورد:
گشتاور سمت محصول لزوماً با گشتاور سمت دمپر برابر نیست.
نسبت دنده، گشتاور دیده شده توسط دمپر را تغییر میدهد.
برای مثال، یک چرخدنده بزرگتر در سمت محصول که یک چرخدنده کوچکتر را روی دمپر میچرخاند، میتواند باعث چرخش سریعتر دمپر شود و در عین حال گشتاور مورد نیاز در شفت دمپر را کاهش دهد.
این میتواند به یک دمپر با گشتاور کوچکتر اجازه دهد تا مکانیزمی با گشتاور سمت محصول بزرگتر را کنترل کند.
با این حال، یک اثر دیگر نیز وجود دارد:
تغییر نسبت دنده، سرعت چرخش دمپر را نیز تغییر میدهد.
این مهم است زیرا گشتاور دمپر چرخشی نیز تحت تأثیر سرعت چرخش قرار میگیرد.
بنابراین وقتی از چرخدندهها استفاده میشود، هم نسبت گشتاور و هم نسبت سرعت باید در نظر گرفته شوند.
۳. مکانیزمهای فنری و ترکیبی
هر محصولی فقط توسط نیروی جاذبه هدایت نمیشود.
بعضی از محصولات توسط فنر باز یا برگردانده می شوند.
دیگران ممکن است تحت تأثیر موارد زیر قرار بگیرند:
نیروی جاذبه + نیروی فنر
یا از طریق پیوندها و مکانیسمهای دیگر.
در این موارد، محاسبهی معمولِ دربِ گرانشی را نمیتوان بدون بررسی نیروی محرکهی واقعی به سادگی استفاده کرد.
برای مثال، یک فنر ممکن است در ابتدای حرکت نیروی قوی و بعداً با رها شدن، نیروی ضعیفتری ایجاد کند.
جاذبه ممکن است در یک موقعیت به حرکت کمک کند اما در موقعیت دیگر با آن مخالفت کند.
بنابراین سوال واقعی این میشود:
چه نیروهایی در هر موقعیت محصول را به حرکت در میآورند و این نیروها چگونه به میراگر منتقل میشوند؟
برای این مکانیزمها، حداکثر گشتاور ممکن است در موقعیت افقی رخ ندهد.
رابطه واقعی نیرو و انتقال نیرو باید در نظر گرفته شود.
بخش ۴. نحوه استفاده از گشتاور محاسبهشده
گشتاور محاسبه شده در واقع به چه معناست؟
فرض کنید محاسبه به صورت زیر باشد:
حداکثر / گشتاور مرجع ≈ ۲ نیوتن متر
حالا ما محدوده تقریبی گشتاوری که باید بررسی کنیم را میدانیم.
اما این هنوز دقیقاً به ما نمیگوید که کدام دمپر چرخشی را انتخاب کنیم.
ممکن است میراگرهای چرخشی زیادی در محدوده 2 نیوتن متر وجود داشته باشند.
آنها ممکن است به انواع مختلفی مانند میراگرهای دیسکی، میراگرهای پره ای، میراگرهای دنده ای یا میراگرهای بشکه ای تعلق داشته باشند. حتی در یک سری میراگر، ممکن است چندین رتبه بندی گشتاور و مدل موجود باشد.
مرحله بعدی، فیلتر کردن این کاندیداها بر اساس الزامات اساسی مانند جهت میرایی، نیاز به میرایی یک طرفه یا دو طرفه و زاویه کار است.
حتی پس از تأیید این الزامات، ممکن است هنوز چندین میراگر مناسب وجود داشته باشد.
در برخی موارد، یک میراگر ممکن است گشتاور، جهت میرایی و زاویه کار مورد نیاز را برآورده کند، اما حرکت واقعی محصول پس از نصب هنوز رضایتبخش نیست.
چرا؟
زیرا یک مقدار حداکثر گشتاور تنها سطح گشتاور را در یک نقطه مرجع به ما میگوید و آنچه را که در کل حرکت اتفاق میافتد توصیف نمیکند.
گشتاور محصول میتواند با تغییر موقعیت تغییر کند.
گشتاور دمپر همچنین میتواند با سرعت چرخش و دما تغییر کند.
به همین دلیل است که مرحله بعدی بررسی تطبیق منحنی گشتاور و درک این موضوع است که آیا منحنی اثر جاذبه محصول و منحنی گشتاور میرایی دمپر در طول حرکت به خوبی با هم کار میکنند یا خیر.
بنابراین محاسبه گشتاور به ما کمک میکند تا محدوده گشتاور مناسب را پیدا کنیم، اما این تنها یک مرحله در انتخاب دمپر چرخشی است.
